I Konferencja Naukowo-Techniczna "Blackout a Krajowy System Elektroenergetyczny"

Sprawozdanie

W dniach od 14 do 15 kwietnia 2004 r. w Politechnice Poznańskiej (PP) odbyła się I Konferencja Naukowo-Techniczna pod tytułem: „Blackout a Krajowy System Elektroenergetyczny". Konferencję zorganizował Instytut Elektroenergetyki Politechniki Poznańskiej w ramach zadań prowadzonego Centrum Doskonałości GETRADEE w 5. Programie Ramowym UE. Obrady w pierwszym dniu odbywały się w sali Senatu PP, natomiast w drugim dniu w Leśnym Ośrodku Szkoleniowym w Puszczykowie.

Głównym celem konferencji było zaprezentowanie zrealizowanych i planowanych przedsięwzięć umożliwiających utrzymanie i odtworzenie zdolności wytwórczych elektrowni systemowych i gotowości do samostartu źródeł rozruchowych. Zagadnienia te uznano się za podstawowe, umożliwiające szybką realizację planów odbudowy podsystemów KSE.

W obradach wzięło udział 70 uczestników, przedstawicieli: PSE SA, czterech spółek obszarowych PSE Centrum, PSE Wschód, PSE Południe i PSE Zachód; Politechnik: Gdańskiej, Lubelskiej i Poznańskiej; instytucji branżowych: IASE z Wrocławia, lEn Oddział Gdańsk i Warszawa, ZPBE Energopomiar, ZPBE Energopomiar Elektryka i Energo-test z Gliwic; ośmiu elektrowni systemowych: Bełchatów, Ostrołęka, Połaniec, Kozienice, Opole, Turów, Dolna Odra i ZE PAK; elektrowni wodnych: ESP SA, TEW, elektrowni Niedzica, Włocławek, Dychów; spółek dystrybucyjnych: GE ENEA SA, ZEK SA, ZET SA; elektrociepłowni: ZEC Poznań.

Materiały Konferencji opublikowano w specjalnym zeszycie tematycznym czasopisma Energetyka. Egzemplarze archiwalne tego zeszytu można nabywać w redakcji Energetyki do wyczerpania nakładu.

Wnioski

Totalnego blackoutu polskiego systemu elektroenergetycznego nie da się z całą pewnością wykluczyć, a skutki takiej awarii mogą być katastrofalne. Należy liczyć się również z możliwością utraty zasilania w dużych fragmentach systemu krajowego (awarie sieciowe). Podstawowym źródłem zagrożenia w najbliższej przyszłości może być niewystarczająca przepustowość sieci elektroenergetycznych. Uczestnicy konferencji zwrócili uwagę, że w polskich warunkach prawnych cykl budowy nowych źródeł wytwórczych jest krótszy niż czas potrzebny na dokonanie uzgodnień do niezbędnej rozbudowy sieci. Należy zdecydowanie uprościć procedury pozyskiwania terenu pod budowę nowych linii przesyłowych.

Materiały prezentowane na konferencji oraz przebieg dyskusji wykazały, że w poszczególnych podmiotach elektroenergetyki wykonane zostały prace, które znacząco podniosły skuteczność obrony i odbudowy Krajowego Systemu Elektroenergetycznego.

Wnioski szczegółowe

  • Bardzo ważną sprawą jest przygotowanie doktryny zarządzania bezpieczeństwem elektroenergetycznym uwzględniającej liberalizację rynku energii oraz dodatkowe aspekty, takie jak: rozdział odpowiedzialności za bezpieczeństwo elektroenergetyczne, dywersyfikację paliw i kontekst postępu technologicznego. Doktryna ta powinna być podstawą do opracowania kierunków polityki energetycznej.
  • Pożądane byłoby doprecyzowanie stopnia odpowiedzialności, jaki spoczywa na poszczególnych podmiotach sektora i urzędach centralnych w zakresie długoterminowej wystarczalności wytwarzania (zapisane w odpowiednich aktach prawnych).
  • Istotne jest stworzenie mechanizmów organizacyjno--prawnych umożliwiających zawieranie wieloletnich umów na usługi świadczone dla obrony i odbudowy systemu elektroenergetycznego.
  • Wymagane jest rozwijanie i ciągłe doskonalenie planów obrony i odbudowy systemu elektroenergetycznego, w tym opracowanie, zatwierdzanie i aktualizacja skoordynowanych instrukcji postępowania podmiotów elektroenergetyki w czasie awarii oraz przeprowadzanie cyklicznych pełnych prób na obiektach.
  • Powodzenie procesów odbudowy Krajowego Systemu Elektroenergetycznego uwarunkowane jest w dużym stopniu skutecznym systemem łączności. Konieczne jest opracowanie i wdrożenie takiego systemu łączności i modernizacja układów EAZ dla ciągów rozruchowych.
  • Programy obrony i odbudowy systemu elektroenergetycznego cechuje wysoki stopień skomplikowania oraz dotyczą one różnych podmiotów uczestniczących w tym procesie.
    W związku z tym powinny być opracowane i realizowane programy szkoleń oparte na:
    • wykorzystaniu doświadczeń z prób systemowych,
    • systematycznym przeprowadzaniu gier awaryjnych z wykorzystaniem właściwych układów symulacyjnych,
    • wymianie informacji technicznych o zaistniałych awariach w sieciach przesyłowych i dystrybucyjnych oraz w elektrowniach.
  • Należy rozwijać oprogramowanie w ramach systemu EMS w celu szybkiej identyfikacji stanów zagrożeń i wspomagania procesów obrony i odbudowy.
  • Niezbędna jest poprawa koordynacji działania automatyki odciążającej SCO z zabezpieczeniami technologicznymi bloków elektrowni.
  • Proponuje się zwiększenie skuteczności działania automatyki SCO przez rozszerzenie o dodatkowe funkcje, takie jak:
    • reagowanie na przeciążenia mocą bierną,
    • przyspieszenia działania automatyki przy zmiennych i szybkozmiennych przeciążeniach.