III Konferencja Naukowo-Techniczna "Blackout a Krajowy System Elektroenergetyczny"

Sprawozdanie i wnioski

W dniach 8 – 10 października 2008 r. odbyła się III Konferencja Naukowo-Techniczna „Blackout a Krajowy System Elektroenergetyczny” zorganizowana przez Instytut Elektroenergetyki Politechniki Poznańskiej przy współudziale przedsiębiorstw energetycznych PSE-Operator S.A., PGE Górnictwo i Energetyka SA, Vattenfall Heat Poland SA i ENEA S.A.. Miejscem obrad był obiekt hotelowo-restauracyjny „Delicjusz” w Rosnówku położony w sąsiedztwie Wielkopolskiego Parku Narodowego. Przewodniczącym Komitetu Pro-gramowego Konferencji był Dyrektor Instytutu Elektroenergetyki prof. dr hab. inż. Józef Lorenc, a Komitetu Organizacyjnego dr inż. Ireneusz Grządzielski.

Ze względu na przewidywane w najbliższych latach wprowadzanie do Krajowego Systemu Elektroenergetycznego dużych bloków energetycznych głównym celem Konferencji było zaprezentowanie zagadnień związanych z przygotowaniem takich jednostek wytwórczych do obrony i odbudowy KSE, ze szczególnym uwzględnieniem problematyki: pracy bloków energetycznych w wydzielonych układach wyspowych, synchronizacji wysp obciążeniowych w trakcie odbudowy KSE oraz dostosowania układów zabezpieczeń w elektrowniach pod kątem ich działania w warunkach obrony oraz w trakcie odbudowy zdolności wytwórczych. Część prezentowanych referatów dotyczyła również problematyki stabilności częstotliwościowej i napięciowej systemu elektroenergetycznego, zagadnień związanych z działaniem łączności, telemetrii i telemechaniki w warunkach awarii systemowej oraz roli centrów dyspozytorskich w tworzeniu i realizacji planów obrony i odbudowy KSE.

Ostatnie duże awarie i zakłócenia pracy, które w latach 2003 i 2006 dotknęły połączone systemy elektroenergetyczne krajów europejskich (UCTE) oraz stan awaryjny z czerwca 2006 roku, który objął swoim zasięgiem północno-wschodni rejon Polski, a także ostatnia awaria, która miała miejsce w rejonie Szczecina 7 i 8 kwietnia 2008, wskazują dobitnie na aktualność organizowanych cyklicznie konferencji. Z tego względu cieszą się one tradycyjnie dużym zainteresowaniem przedstawicieli zarówno uczelni, instytutów branżowych jak i firm zajmujących się wytwarzaniem, przesyłem i dystrybucją energii elektrycznej, stanowiąc forum wymiany doświadczeń, ścierania się poglądów i wypracowywania wspólnych strategii przeciwdziałania awariom i przywracania normalnego funkcjonowania KSE po awarii systemowej. Fakt ten podkreślono w trakcie uroczystego otwarcia obrad III Konferencji, którego dokonał Dyrektor Instytutu Elektroenergetyki dr hab. inż. Józef Lorenc, prof. nadzw. PP.

Na Konferencję nadesłano 31 referatów, które podzielono na 2 grupy problemowe:

  • duże jednostki wytwórcze w procesie obrony i odbudowy KSE,
  • KSE w warunkach awarii systemowych.

Wszystkie referaty zostały opublikowane w specjalnym zeszycie tematycznym nr XVII czasopisma Energetyka.

W Konferencji wzięło udział 137 osób reprezentujących między innymi Politechniki: Gdańską, Lubelską, Poznańską, Śląską i Warszawską, Otto-von-Guericke-Universität Magdeburg, a także PSE-Operator S.A., oraz elektrownie i elektrociepłownie: PGE Elektrownia Bełchatów S.A, PGE ZE Dolna Odra S.A, PGE Elek-trownia Opole S.A, PGE Elektrownia Turów S.A, ZE PAK S.A., Vattenfall Heat Poland S.A., DALKIA Poznań ZEC S.A., Elektrownie Szczytowo-Pompowe S.A., przedsiębiorstwa dystrybucyjne: ENEA S.A., Energa-Operator SA, EnergiaPro Grupa Tauron S.A. i firmy pracujące na rzecz energetyki: Instytut Energetyki Od-dział Gdańsk, ZBPE Energopomiar Sp. z o.o., Instytut Automatyki Systemów Energetycznych Sp. z o.o., Elkomtech SA., MIKRONIKA.

Nieformalna wymiana poglądów, jako podsumowanie dwóch pierwszych dni obrad, miała miejsce w trakcie spotkania przy grillu, w czasie którego zaprezentowała się Kapela Ludowa „Po zagonach”. Wykonywane przez kapelę frywolne przyśpiewki, skoczne polki, siarczyste oberki są oryginalnymi melodiami ludowymi, artystycznie opracowanymi w większości przez nich samych. Melodie te pochodzą z różnych regionów Polski, m.in. łowickiego, rzeszowskiego, kieleckiego, śląskiego a także rodzimej Wielkopolski.

Melodie te pochodzą z różnych regionów Polski, m.in. łowickiego, rzeszowskiego, kieleckiego, śląskiego a także rodzimej Wielkopolski.Organizatorzy III Konferencji, dla uatrakcyjnienia pobytu, przewidzieli w programie uroczystą kolację koleżeńską, którą uświetnili swoją obecnością Prorektor Politechniki Poznańskiej dr hab. inż. Aleksandra Ra-kowska, prof. nadzw. PP., Dziekan Wydziału Elektrycznego dr hab. inż. Konrad Skowronek, prof. nadzw. PP oraz dyrektorzy instytutów WE. Kolacji towarzyszyły gorące rytmy greckiej muzyki w wykonaniu zespołu „Dimitris” , które skłoniły uczestników do wspólnej zabawy w rytmie zorby.

Drugim bardzo ciekawym punktem programu towarzyszącego obradom było zorganizowanie wycieczki techniczno-krajoznawczej obejmującej zapoznanie się z procesem technologicznym nowoczesnego browaru Kompanii Piwowarskiej oraz zwiedzanie Muzeum - Pracowni Literackiej Arkadego Fiedlera w Puszczykowie, w którym zgromadzono ciekawą ekspozycje pamiątek z kolejnych wypraw pisarza i podróżnika, autora wielu popularnych książek. Szczególne zainteresowanie uczestników wycieczki wzbudziła replika żaglowca Krzysztofa Kolumba - Santa Maria.

Obrady III Konferencji Naukowo-Technicznej „Blackout a Krajowy System Elektroenergetyczny” zakończyła dyskusja plenarna nad przedstawionymi problemami naukowymi, organizacyjnymi i technicznymi związanymi z obroną i odbudową Krajowego Systemu Elektroenergetycznego w sytuacjach awaryjnych ze szczególnym uwzględnieniem roli dużych bloków energetycznych. Podsumowaniem dyskusji było przyjęcie wypracowanych wspólnie wniosków, przedstawionych poniżej.

Wnioski

  1. Przeprowadzone w ostatnich latach prace koncepcyjne i ich wdrożenie w obszarach sektora wytwarzania, przesyłu i dystrybucji spowodowały, że w dużym stopniu została osiągnięta przez elektrownie cieplne i hydroelektrownie zdolność bloków do aktywnego udziału w procesie obrony i odbudowy zasilania.
  2. Modernizacje układów technologicznych w wielu elektrowniach znacząco poprawiły możliwości utrzymania w ruchu co najmniej jednego bloku (PPW) i skutecznego przechodzenia elektrowni do pracy wydzielonej (PWE).
  3. Jednostki wytwórcze uczestniczące w procesie obrony i odbudowy KSE powinny charakteryzować się odpowiednimi zdolnościami regulacyjnymi, szczególnie w zakresie regulacji obrotów i regulacji napięcia.
  4. Osiągnięty przez elektrownie wodne i cieplne poziom zdolności bloków do aktywnego udziału w procesie obrony i odbudowy zasilania KSE powinien być okresowo testowany, z zaleceniem licznego udziału obsługi ruchowej jako ważnego elementu procesu szkolenia.
  5. Na obecnym etapie przygotowania elektrowni cieplnych do pracy na PPW i PWE, należy dążyć do przeprowadzenia eksperymentów systemowych wydzielania układów wyspowych.
  6. Konieczne jest kontynuowanie prac w zakresie opracowania nowych układów EAZ oraz rozbudowy istniejących, które posiadają zdolność do pracy w nietypowych sytuacjach ruchowych KSE, w tym również przy wydzielaniu układów wyspowych, wydzielaniu torów ruchowych, synchronizacji pracujących wysp, itd.
  7. Bardziej szczegółową analizą należy objąć możliwości dużych elektrociepłowni
    w zakresie ich udziału w realizacji planu obrony KSE i potencjalnych zdolności
    do uczestnictwa w procesie odbudowy. Prace takie przyczynią się w istotny sposób d
    o podniesienia bezpieczeństwa energetycznego aglomeracji miejskich.
  8. Wydaje się celowym przystąpienie do uzupełnienia systemów komputerowego wspomagania dyspozytorskiego w funkcje dynamicznej oceny stanów pracy.
  9. Należy bezwzględnie przestrzegać w praktyce legislacyjnej, projektowej i eksploatacyjnej urządzeń łączności energetyki wymogu wynikającego z zapisów prawnych, aby urządzenia telekomunikacyjne były zasilane ze źródeł odpornych na awarie zasilania podstawowego, zapewniających ciągłość pracy w okresie co najmniej 8 godzin od zaniku zasilania podstawowego.
  10. Podstawowym środkiem łączności w sytuacji awarii katastrofalnej jest i powinna być sieć łączności energetyki wykorzystująca sieć teletransmisyjną PCM, przy czym istotne jest wdrożenie procedur okresowego sprawdzania jej działania w sytuacji braku zasilania podstawowego.
  11. Celowym jest utworzenie ogólnopolskiej sieci łączności radiowej np. typu TETRA, która wspomagałaby przewodową łączność dyspozytorską w warunkach awarii katastrofalnych aż do zakończenia procesu restytucji KSE.